Jakie powinny być mieszkania dla seniorów?

Co może senior na rynku nieruchomości? Bardzo wiele. Dysponując własnym mieszkaniem może zapewnić sobie godziwą jesień życia, nie tracąc dachu nad głową, za to uzyskując dodatkowe pieniądze. Deweloperzy i instytucje finansowe zdają sobie sprawę, że w perspektywie kilkunastu lat na polskim rynku mieszkaniowym będą rządzić seniorzy. Stąd przybywa ofert i instrumentów finansowych skierowanych do tej grupy wiekowej.

Dlaczego seniorzy zyskują na znaczeniu? Bowiem ich liczba będzie rosnąć, przy spadającej liczbie osób młodych oraz ogólnie całej populacji. Tendencje demograficzne wskazują, że to klienci 60 + mogą w przyszłości w dużym stopniu kształtować rynek nieruchomości.
Powszechnie uważa się, że ludzie starsi pozostają mniej mobilni i chętni do zmian. Kwestia opieki nad nimi tradycyjnie spada na najbliższych. Tak oczywiście nadal jest, ale zmiany społeczne, mentalne i kulturowe powodują stopniowo erozję tradycyjnego systemu. Dziś emeryt jest dużo bardziej mobilny niż osoba starsza kilkadziesiąt lat temu. Ma też większy wachlarz możliwości, nie tylko w zakresie aktywności podczas tzw. jesieni życia, ale także w zakresie decyzji majątkowych i finansowych. Są to osoby dysponujący kapitałem wypracowanym przez całe zawodowe życie (większość ma własne mieszkania), którzy we wczesnym okresie emerytury podejmują z reguły ważne decyzje na resztę życia.

Z jakich operacji może skorzystać?
Na popularności zyskują obecnie instrumenty pozwalające uwolnić kapitał z nieruchomości, zapewniając sobie lepszą sytuację materialną. Chodzi o takie produkty, jak renta dożywotnia czy odwrócona hipoteka.

Renta dożywotnia to transakcja, w której właściciel nieruchomości, przenosi prawo jej własności, w zamian za określone w umowie świadczenia. A więc emeryt uzyskuje dodatkowe dochody, uwalnia kapitał tkwiący w mieszkaniu. Renta dożywotnia jest instrumentem zbliżonym do odwróconej hipoteki, jednak występują również istotne różnice.

Podstawowa to kwestia własności. W przypadku renty dożywotnej instytucja finansowa już w momencie podpisania umowy staje się właścicielem nieruchomości (w umowie koniecznie musi się znaleźć zapis o prawie do dożywotniego zamieszkiwania. To prawo jest również zapisywane w księdze wieczystej danej nieruchomości.
W przypadku odwróconej hipoteki przeniesienie własności nastąpi dopiero z chwilą śmierci właściciela. Odwróconego kredytu hipotecznego zgodnie z polskim prawem mogą udzielać wyłącznie banki. Sprawa ta została uregulowana ustawą z końca 2014 roku. Ważna różnica w porównaniu do renty dożywotniej jest też taka, że spadkobiercy właściciela nieruchomości nie tracą automatycznie prawa do mieszkania. Jeśli właściciel umrze, potomkowie mają rok na ewentualną spłatę reszty kredytu i przejęcie lokalu. Jeśli natomiast w momencie śmierci, wartość nieruchomości jest wyższa od wartości sumy należności wobec banku, wtedy musi on tę różnicę wypłacić spadkobiercom.

Renta dożywotnia to instrument, który na dziś nie ma osobnej regulacji w polskim prawie (w odróżnieniu od odwróconej hipoteki). Niezależnie na które rozwiązanie dana osoba się zdecyduje, powinna zanim podpisze umowę koniecznie skonsultować się z doradcą finansowym i prawnikiem, który oceni opłacalność przedsięwzięcia i zapisy umowne.

Z punktu widzenia seniora atrakcyjna może być również transakcja zamiany mieszkania. Jest ona szybsza od sprzedaży i późniejszego kupna. Osoby starsze dążące do optymalizacji kosztów utrzymania często są zainteresowane zamianą dużego mieszkania rodzinnego, na mniejsze i uzyskaniem dopłaty z tytuły różnicy w wartości.
Sprzedaż rodzinnej nieruchomości może być też podyktowana chęcią kupna nowego mieszkania np. specjalnie dedykowanego niepełnosprawnym. Oferta rynku pierwotnego dla seniorów szybko się w Polsce rozwija, nadganiając lata zapóźnień w stosunku do Europy Zachodniej.

Przejawem tej tendencji są nowe inwestycje w placówki typu apartamenty dla seniorów, domy seniora, domy opieki itp. Tego typu obiekty funkcjonują w Europie Zachodniej od dziesięcioleci. U nas ciągle są nowością, ale realizacji tego typu przybywa. W założeniach senior, który zdecyduje się zamieszkać w takim miejscu, ma zyskać wszystkie potrzebne mu funkcjonalności – w szczególności opiekę medyczną na miejscu. Stąd mieszkania na osiedlach seniorów są najczęściej wyposażone w systemy przywoławcze, które pozwalają w razie konieczności wezwać pracowników medycznych, przebywających na stałe na osiedlu. Oczywiście nie brak i innych funkcjonalności, w postaci atrakcyjnych form spędzenia czasu, a więc wyposażenia w świetlicę, park itp.

Jeśli chodzi o budownictwo, które może być atrakcyjne dla najstarszej generacji, z pewnością należ zaznaczyć, że znaczenie mają niższe kondygnacje, winda i dostosowanie do potrzeb niepełnosprawnych. Osobom starszym, zwłaszcza samotnym, nie zależy natomiast raczej na dużej powierzchni. Wręcz przeciwnie – z ich punktu widzenia atrakcyjniejsze może być mieszkanie mniejsze, bo jest też tańsze w utrzymaniu. Co do lokalizacji – senior nie będzie przywiązywał dużej wagi do tego, by mieszkanie było blisko centrum, natomiast na pewno będzie mu zależało, by w okolicy były placówki medyczne, sklepy oraz tereny zielone.

Karolina Mydłowska
Dział Analiz WGN

Print Friendly, PDF & Email